Dhallë: Een Albanese yoghurtdrank

Dhallë is een traditionele Albanese yoghurtdrank die een centrale plaats inneemt in de culinaire cultuur van Albanië. Hoewel het tegenwoordig vooral bekendstaat als een eenvoudige dorstlesser, heeft het een lange geschiedenis die teruggaat tot de vroegste pastorale gemeenschappen van de Balkan. In deze regio, waar veeteelt eeuwenlang de dominante economische activiteit was, speelde gefermenteerde melk een cruciale rol.

Yoghurt, karnemelk, kaas en andere melkproducten waren niet alleen voedingsmiddelen, maar ook manieren om melk langer houdbaar te maken in een warm klimaat. Dhallë ontstond als een praktische verdunning van yoghurt: door water en een kleine hoeveelheid zout toe te voegen, werd een drank gecreëerd die zowel verfrissend als voedzaam was. Het is dus een variant van tarator, een yoghurtsoep uit de Balkan, alsmede Griekse tzatziki of Albanese xaxiq.

De herkomst van het woord dhallë weerspiegelt deze oude traditie. Het Albanese woord dhallë is verwant aan termen voor karnemelk en gefermenteerde zuiveldranken in andere talen in de Balkan. Zelfs in het Oudgriekse gála (γάλα) 'melk' herkennen we nog die familieband.

In Turkije gebruikt men een vergelijkbaar product met de naam ayran. Jawel, de Albanese dhallë en de Turkse ayran lijken sterk op elkaar, want beide zijn verfrissende dranken van yoghurt, water en een snufje zout, ontstaan in samenlevingen waar gefermenteerde melk essentieel was. Men kon immers melk (nog) niet goed verteren, want de zogenaamde lactose persistentie ontstond minder dan 8,000 jaar geleden in Noord-Europa en verspreidde zich maar langzaam in zuidelijke richting.

Het verschil zit vooral in de bereiding. Dhallë blijft in Albanië opvallend eenvoudig, vaak dikker en romiger doordat het traditioneel nog in een houten dybek, een soort karnton, wordt geklopt, al zijn dit soort producten tegenwoordig ook in de supermarkt verkrijgbaar. Ayran is in Turkije meer gestandaardiseerd, meestal dunner en soms met regionale varianten, zoals koolzuur of munt.

Ook nu nog blijft dhallë een vast onderdeel van de Albanese manier van leven. Het wordt gedronken bij hartige deegwaren, zoals byrek, bij gegrild vlees of simpelweg als verkoelende drank op warme dagen.