Ligt de kleinste staat ter wereld straks in Albanië?

Stel, je loopt tijdens je vakantie door Tirana, waar de geuren van koffie en uitlaatgassen zich met elkaar vermengen en ineens hoor je iemand zeggen dat er in Albanië misschien een nieuwe staat wordt opgericht. Waar zou dat zijn, zo vraag je je ongemerkt af. Gewoon in Tirana, achter de heuvel, waar de cipressen zwijgend naar de lucht wijzen.

Het plan ontstond in 2025 in het brein van Edi Rama, Albanees politicus en artiest, die soms ideeën heeft die klinken alsof ze zijn ontstaan in een koortsige droom. Hij wil de Bektashi‑orde omvormen tot een soevereine microstaat. Een landje van 0,11 km².

Het wereldcentrum van de Bektashi’s is zo’n plek waar de tijd stilstaat. De gouden koepel glanst alsof hij licht verzamelt voor dagen waarop de wereld donkerder is. De cipressen staan er als oude vermoeide wachters.

Binnen loopt Baba Mondi rond, de achtste Bektashi Dedebaba (of Kryegjysh) van de Order der Bektashi. Hij heeft iets van een man die veel heeft verloren en toch blijft glimlachen. Volgens het plan wordt hij straks staatshoofd. Een staat zonder leger, zonder rechtbanken, zonder grenzen die bewaakt moeten worden.

De Bektashi’s hebben nooit goed gepast in de strakke lijnen van religieuze systemen. Ze bidden zeven keer per dag, maar drinken ook raki tijdens rituelen. Ze geloven in stilte, in menselijkheid, in het idee dat de ziel soms meer zegt dan woorden. Hun traditie is een mozaïek van sjiitische, soennitische en christelijke fragmenten. Alsof ze door de eeuwen heen alles hebben opgenomen wat hen troost bood.

De orde werd gesticht in de 13e eeuw door Haji Bektash Veli (1209–1271), een islamitische geleerde, mysticus, heilige en filosoof. Hij en zijn volgelingen reisden met de Ottomanen mee, werden verboden, verhuisden naar Albanië, werden opnieuw verboden door Enver Hoxha (1908-1985). Alsof de geschiedenis hen steeds probeerde uit te wissen, maar ze telkens weer terugkeerden.

Na 1991 kwamen ze weer bovendrijven in de geschiedenis van Albanië. En nu staan ze op de rand van iets dat zowel absurd als ontroerend is: een eigen staat, kleiner dan het Vaticaan (0,44 km²). Wat het nut is, weet niemand.

Maar niet iedereen is enthousiast. In Turkije fronst men. Albanese moslims voelen zich achtergesteld. In Albanië fluisteren sommigen dat dit een rookgordijn is, een manier om andere problemen, zoals corruptie, te verbergen.

Of de microstaat er komt, weet niemand. De grondwet moet worden aangepast en dat gaat in Albanië nooit zonder drama. Misschien is het een mirage. Misschien is het iets dat alleen in Albanië kan ontstaan.