Een bijzondere tomaat: Berat

De Albanese plaats Berat is vooral bekend om de perfecte olijven die geteeld worden op de hellingen van de bergen rondom die stad. Maar dat is niet alles wat Berat zo aantrekkelijk maakt voor liefhebbers van culinaire hoogstandjes. In tuintjes en op wat grotere schaal telen de bewoners van de streek ook een unieke tomaat, eentje die bij gebrek aan een specifieke naam simpelweg de Berattomaat (hierna kortweg 'Berat') wordt genoemd.

De Berat is een zogenaamde heirloom, eentje waarvan de zaden van generatie op generatie zijn doorgegeven binnen families. Zonder het te weten hebben de Albanezen een cultivar ontwikkeld door langdurige selectie in plaats van moderne veredeling.

De Berat ontstond ergens in de eerste decennia van de 20e eeuw, toen de tomatenteelt (eindelijk) door de Albanezen omarmd werd. Deze tomaat weerspiegelt de wisselwerking tussen lokale omstandigheden, traditionele landbouwkennis en culinaire voorkeuren. Het lokale klimaat van Berat, gekenmerkt door hete, droge zomers, overvloedig zonlicht en alluviale grond verrijkt door de Osum-rivier, creëerde een ideale ecologische niche voor deze tomaten.

Men selecteerde geleidelijk aan vruchten die bestand waren tegen de hitte, consistent rijpden en gewenste eigenschappen qua geur en smaak bezaten. Halverwege de vorige eeuw was deze tomaat, die met Berat geassocieerd wordt, een soort regionale standaard geworden.

De Berat weegt meestal tussen de 250 en 450 gram, al kunnen sommige exemplaren dit gewicht ruimschoots overschrijden. De vorm is rond tot licht afgeplat, vaak met lichte ribbels en soms een vorm die doet denken aan de oxheart, ook een bijzondere tomaat. De schil is dun en glad, met een diepe rode kleur die bij volledige rijping tot oranje-rood kleurt. De vrucht is in het bezit van zacht, sappig vruchtvlees, een bescheiden zaadholte en een relatief lage zaaddichtheid. Juist dat zijn kenmerken die horen bij landrassen die geselecteerd zijn voor verse consumptie in plaats van industriële verwerking. De smaak is opvallend zoet, aromatisch en licht zuur. Deze combinatie maakt de Berat uitermate geschikt voor salades en sauzen.

En reken maar dat de combinatie van de Berattomaten en die perfecte olijfolie uit diezelfde streek resulteert in perfecte salades. Alleen daarom al zou je een reis naar Berat willen of moeten boeken.